Wraz z przybyciem nowego ks. proboszcza o\u017cy\u0142a w parafii my\u015bl budowy nowego ko\u015bcio\u0142a. 16 pa\u017adziernika 1937 roku zrobiono wyci\u0105gi hipoteczne i arkusze posiad\u0142o\u015bci gruntów nale\u017c\u0105cych do parafii. Zosta\u0142y wreszcie zniesione powo\u0142ywane przez w\u0142adze \u015bwieckie komitety ko\u015bcielne, a w ich miejsce w\u0142adza ko\u015bcielna ustanowi\u0142a Rady Parafialne. W parafii budzkiej w sk\u0142ad rady weszli: Tomasz Cebula i Franciszek Stafiej z Korniaktowa, Jan Por\u0119bny i Antoni Król z Bud \u0141a\u0144cuckich.<\/p>\n
Dnia 3 lipca 1938 r. Rada Parafialna, 2 ks. proboszczem W Chorz\u0119p\u0105 na czele zawar\u0142a z Mari\u0105 Kie\u0142bick\u0105 – gospodyni\u0105, umow\u0119 dotycz\u0105c\u0105 przeznaczenia jej pola na wyrabianie ceg\u0142y przeznaczonej na budow\u0119 nowego ko\u015bcio\u0142a. Maria Kie\u0142bick\u0105 o\u015bwiadczy\u0142a na pi\u015bmie, \u017ce wyra\u017ca zgod\u0119 na postawienie na jej polu cegielni s\u0142u\u017c\u0105cej do wyrobu i wypalania ceg\u0142y na ko\u015bció\u0142. Po wyrobieniu potrzebnej ilo\u015bci ceg\u0142y i wypaleniu cegielnia przejdzie na w\u0142asno\u015b\u0107 jej spadkobierców. By\u0142 to nast\u0119pny wielki gest Marii Kie\u0142bickiej dla parafii.<\/p>\n
Cegielnia zosta\u0142a szybko wybudowana i uruchomiono wyrób i wypalanie ceg\u0142y. Zakupiono sto s\u0105gów drewna u \u017byda Perlmuttera w \u017bo\u0142yni. Parafi\u0119 podzielono na sze\u015b\u0107 rejonów do pracy przy wyrabianiu ceg\u0142y, naj\u0119to palacza z Brzozy Stadnickiej -Wawrzaszka i robota sz\u0142a. W piecu wypalano 24 000 szt. ceg\u0142y, z czego 18 000 by\u0142o dobrej, pozosta\u0142a bladówka by\u0142a rozprzedawana.<\/p>\n
W tym czasie w parafii powsta\u0142 lewicowy zwi\u0105zek „Wici", który wszcz\u0105\u0142 agitacj\u0119 przeciw ks. proboszczowi i przeciw budowie nowego ko\u015bcio\u0142a. Ksi\u0105dz proboszcz: pot\u0119pi\u0142 wyst\u0105pienia wiciowców, ale nie przynios\u0142o to wi\u0119kszego skutku. W tym\u017ce 1938 roku pod koniec pa\u017adziernika ksi\u0105dz Wojciech Chorz\u0119pa zosta\u0142 przeniesiony z Bud \u0141a\u0144cuckich do \u015al\u0119zaków k\/Tarnobrzega.<\/p>\n
Proboszczem parafii w Budach \u0141a\u0144cuckich zosta\u0142 mianowany ks. Tadeusz Szmyd, ur. 14.X.1906 roku w Haczowie, wy\u015bwi\u0119cony w Przemy\u015blu w 1932 r., dotychczasowy ; wikariusz w Rudnej Wielkiej k\/Rzeszowa.<\/p>\n
W rozmowie z poprzednikiem pozna\u0142 zalety i wady parafii. Nowy proboszcz na sta\u0142e przyby\u0142 do parafii 3 listopada 1938 roku. „Dobrze by\u0142oby, gdyby ten ksi\u0105dz wybudowa\u0142 ko\u015bció\u0142” wiciowcy za\u015b – „ciekawe co ten nam powie?” W czasie niedzielnego powitania w parafii dowiedzieli si\u0119: \u017ce ko\u015bció\u0142 b\u0119dziemy budowa\u0107 wspólnymi si\u0142ami, z nikim nie b\u0119dzie walki, kto uwa\u017ca si\u0119 za parafianina, wierz\u0105cego, za takiego b\u0119dzie uwa\u017cany przez ksi\u0119dza. Praca duszpasterska zacz\u0119\u0142a uk\u0142ada\u0107 si\u0119 dobrze. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dziewcz\u0105t opu\u015bci\u0142a szeregi „wiciowców”.<\/p>\n
11 marca 1939 roku zosta\u0142 wybrany nowy sk\u0142ad rady parafialnej. W sk\u0142ad weszli Jan Por\u0119bny, Jan Mach – obaj z Bud, Jan Gogój i Micha\u0142 Stafiej z Korniaktowa. Praca przy wypalaniu ceg\u0142y trwa nadal. Ludzie ch\u0119tnie przychodz\u0105 do pracy w cegielni. Wypala si\u0119 piec za piecem.<\/p>\n
Nadchodz\u0105 niepokoj\u0105ce wie\u015bci o mo\u017cliwej bliskiej wojnie z Niemcami, którzy ju\u017c koncentruj\u0105 wojska na granicy z Polsk\u0105.
\n\tDo ko\u0144ca lipca 1939 roku wypalono oko\u0142o 200.000 szt. ceg\u0142y. Zwieziono j\u0105 w pobli\u017ce ko\u015bcio\u0142a, u\u0142o\u017cono, przykryto s\u0142omianym dachem. W ten sposób gromadzi si\u0119 materia\u0142 na ko\u015bció\u0142. W cegielni nadal trwa wyrób ceg\u0142y. W sierpniu jest jej ju\u017c ok. 250.000 szt.<\/p>\n
W sierpniu uda\u0142a si\u0119 z parafii pielgrzymka na Kalwari\u0119 Pac\u0142awsk\u0105. Uczestnicy pielgrzymki jako pami\u0105tk\u0119 kupili krzy\u017c procesyjny (metalowy).<\/p>\n
1 wrze\u015bnia rano wybuch\u0142a wojna – Niemcy napadli na Polsk\u0119. Prezydent Rzeczypospolitej og\u0142osi\u0142 t\u0119 straszn\u0105 wiadomo\u015b\u0107 przez radio. Od \u015bwitu niemieckie samoloty bombarduj\u0105 ró\u017cne cele, np. stacje kolejowe, strzelaj\u0105 te\u017c z samolotów do ludzi pracuj\u0105cych na polach. Zrzucone te\u017c zosta\u0142y bomby na stacj\u0119 w Rogo\u017cnie, ale chybi\u0142y i nie wyrz\u0105dzi\u0142y szkody. Ludzie z zachodu, ze \u015al\u0105ska, z pozna\u0144skiego uciekaj\u0105 na wschód. Front przybli\u017ca si\u0119 coraz bardziej. Ludzie masowo przyst\u0119puj\u0105 do spowiedzi i Komunii \u015bw. Jest wiele pracy dla kap\u0142anów.<\/p>\n
2 listopada ks. proboszcz otrzyma\u0142 wezwanie od w\u0142adz okupacyjnych, by w dniu 3 listopada stawi\u0142 si\u0119 na zebraniu w \u0141a\u0144cucie. Po drodze do \u0141a\u0144cuta do\u0142\u0105czy\u0142 ks. prob. z Bia\u0142obrzegów, Jan Latawiec i powiedzia\u0142, \u017ce na to zebranie s\u0105 zaproszeni wszyscy ksi\u0119\u017ca i inteligencja. Do zgromadzonych w sali przyszli oficerowie niemieccy i jeden z nich oznajmi\u0142: – wszyscy jeste\u015bcie aresztowani. Kto posiada przy sobie bro\u0144, niech j\u0105 odda. Wypuszczono nauczycielki, a wszystkich pozosta\u0142ych, czwórkami pod eskort\u0105 zaprowadzono do powozowni hrabiego Potockiego. Stamt\u0105d po kilku godzinach przemaszerowali na stacj\u0119 kolejow\u0105, wsiedli w bydl\u0119ce wagony i pojechali do aresztu w Rzeszowie. Wi\u0119zienie by\u0142o zape\u0142nione inteligencj\u0105 z powiatu rzeszowskiego, \u0142a\u0144cuckiego, jaros\u0142awskiego, przemyskiego. W celach ludzie st\u0142oczeni jak „\u015bledzie w beczce”. Po kilku dniach zezwolono aresztowanym dostarcza\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, a po dziesi\u0119ciu dniach oznajmiono, \u017ce zasz\u0142a pomy\u0142ka i \u017ce b\u0119d\u0105 sukcesywnie zwalniani do domów. Ks. Proboszcz T Szmyd zosta\u0142 zwolniony 18 listopada. Wszyscy na odchodnym dowiedzieli si\u0119, \u017ce s\u0105 sta\u0142ymi zak\u0142adnikami, odpowiadaj\u0105 za to co si\u0119 na ich terenie wydarzy. Przez dwa tygodnie nie by\u0142o w ko\u015bciele nabo\u017ce\u0144stw.<\/p>\n
Niemcy zajmuj\u0105c Polsk\u0119 wysiedlili Polaków z pozna\u0144skiego. Wielu z nich przyby\u0142o w nasze strony. Trzeba by\u0142o dzieli\u0107 si\u0119 nimi mieszkaniem i chlebem. \u017bydzi otrzymali polecenie przeniesienia si\u0119 i osiedlenia za Sanem, który sta\u0142 si\u0119 rzek\u0105 graniczn\u0105 pomi\u0119dzy Niemcami a ZSRR. Nasze tereny nale\u017ca\u0142y do Generalnej Guberni. Generalny gubernator Franc urz\u0119dowa\u0142 w Krakowie. Zabroniono nauczania religii w szko\u0142ach. Nie wolno by\u0142o urz\u0105dza\u0107 „Pasterki". Nie wolno by\u0142o te\u017c \u015bpiewa\u0107 „Serdeczna Matko” na melodi\u0119 „Bo\u017ce co\u015b Polsk\u0119".<\/p>\n
Rozwi\u0105zane zosta\u0142y wszystkie stowarzyszenia religijne: III zakon, Bractwo Ró\u017ca\u0144cowe, Akcja Katolicka, itd.<\/p>\n
W roku 1940 w\u0142adze o\u015bwiatowe zezwoli\u0142y na nauczanie religii w szko\u0142ach, p\u0142ac\u0105c 50 gr. za lekcj\u0119. W roku 1941 wybuch\u0142a gdzieniegdzie epidemia tyfusu plamistego. Z tego tez powodu w niektórych okolicach zamkni\u0119to ko\u015bcio\u0142y, w Budach od 17.I. do 20 lutego. Nie ma wi\u0119c oficjalnie nabo\u017ce\u0144stw. Ksi\u0119\u017ca jednak odprawiaj\u0105 Msze \u015bw. przy zmniejszonym uczestnictwie wiernych. \u017bydzi, którzy nie przenie\u015bli si\u0119 na wschód, za San, byli teraz wyszukiwani i masowo t\u0119pieni. W Budach zostali zabici, mieszkaj\u0105cy blisko ko\u015bcio\u0142a: Szpatz, Ryfka Szpatz, ich dzieci, Berek i inni. Do ich \u015bmierci przyczynili si\u0119 niestety niektórzy Polacy, wskazuj\u0105c miejsce ich ukrywania si\u0119.<\/p>\n
Ks. proboszcz odwiedzi\u0142 parafian z wizyt\u0105 kol\u0119dow\u0105. Parafia sk\u0142ada si\u0119 z trzech miejscowo\u015bci: Budy \u0141a\u0144cuckie – 223 domostwa, 1059 mieszka\u0144ców: 520 m\u0119\u017cczyzn, 539 kobiet; Korniaktów – 104 domostwa, 523 osoby: 245 m\u0119\u017cczyzn, 278 kobiet; Zmys\u0142ówka – 37 domostw, 152 osoby: 74 m\u0119\u017cczyzn, 78 kobiet.<\/p>\n
Na terenie parafii zamieszka\u0142 ks. Teofil Soppa ze Zgromadzenia Ksi\u0119\u017cy Misjonarzy w Krakowie. Zamieszka\u0142 na wsi u gospodarza Walentego Matuszka. Nie chcia\u0142 mieszka\u0107 na plebanii. Pomaga\u0142 w pracy duszpasterskiej.<\/p>\n
U Walentego Matuszka mieszka\u0142 te\u017c niejaki ,;Gregorowicz", który jak si\u0119 okaza\u0142o by\u0142 poszukiwanym przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105 Stanis\u0142awem Maruszakiem, kapitanem, cz\u0142onkiem organizacji podziemnej „Odwet". Aresztowano go w Nisku w 1941 r. i rozstrzelano.<\/p>\n
W czerwcu 21 na 22 Niemcy uderzyli na ZSRR. Gazeta „Goniec Krakowski" donosi\u0142a, \u017ce front szybko posuwa si\u0119 na wschód.<\/p>\n
W czerwcu w\u0142adze niemieckie wyda\u0142y so\u0142tysom nakaz spisania wszelkiej ceg\u0142y w ich wsiach – Budzka ceg\u0142a, przygotowana na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a, zosta\u0142a te\u017c zarekwirowana. Delegacja z parafii uda\u0142a si\u0119 do Landratu w Jaros\u0142awiu z pro\u015bb\u0105 o pozostawienie tej ceg\u0142y w parafii. Uzyskano tyle, \u017ce na marginesie wykazu ceg\u0142y do zabrania zaznaczono „Móglichts schonen" – mo\u017cliwie ochrania\u0107.<\/p>\n
27 czerwca tego\u017c roku parafianin Józef Wo\u015b z Korniaktowa wraca\u0142 z \u0141a\u0144cuta, gdzie by\u0142 kupi\u0107 \u015bwiec\u0119 dla brata do I Komunii \u015bw. B\u0119d\u0105c w G\u0142uchowie, zauwa\u017cy\u0142 przeje\u017cd\u017caj\u0105ce szos\u0105 niemieckie wozy na wschód. Niemcy chcieli go zabra\u0107 ze sob\u0105 jako wo\u017anic\u0119, gdy zacz\u0105\u0142 ucieka\u0107 wtedy zosta\u0142 trafiony z niemieckiego karabinu. Zgin\u0105\u0142 na miejscu.<\/p>\n
Da\u0142o si\u0119 odczu\u0107 folg\u0119 w prze\u015bladowaniu duchownych. 8 wrze\u015bnia jedyny dzwon i sygnaturka zosta\u0142y zabrane przez okupanta, tzn. przez miejscowych odwiezione do Rogó\u017cna na stacj\u0119. Taki by\u0142 rozkaz. W Bia\u0142obrzegach ukryli dzwon pod nieobecno\u015b\u0107 proboszcza. W Budach proboszcz te\u017c wyjecha\u0142 z parafii, ale zabrak\u0142o odwa\u017cnych.
\n\t <\/p>\n